O ζωγράφος Χρήστος Κυριαζής

Εγκαίνια μουσείου Χρήστου Α.Κυριαζή στην Αρχαία Μεσσήνη

Στις 2 Αυγούστου 2009 πραγματοποιήθηκαν  τα εγκαίνια του μουσείου Χρήστου Α. Κυριαζή στην Αρχαία Μεσσήνη, παρουσία του Δημάρχου Ιθώμης Κώστα Γεωργακόπουλου, του εκπροσώπου του Νομάρχη Παναγιώτη Τσιμογιάννη, του βουλευτή Ιωάννη Λαμπρόπουλου, του καθηγητή αρχαιολογίας Πέτρου Θέμελη, υπεύθυνου των ανασκαφών στην Αρχαία Μεσσήνη, του προέδρου του πολιτιστικού συλόγου "Αρχαία Μεσσήνη" Δημητρίου Χουβελάκη, του καθηγητή αγγλικής λογοτεχνίας Νικολάου Κυριαζόπουλου και του δημοτικού συμβούλου Γεωργίου Δαβίλα. Όλοι τους προλόγησαν τα εγκαίνια του μουσείου που έγιναν παρουσία πολλών προέδρων συλλόγων και πολυπληθούς κοινού. 

 

 "Κείνο που δίνει δύναμη και πρωτοτυπία στη τέχνη του Χρήστου Κυριαζή είναι που διαρκώς διαπνέεται από μιαν αντίθεση.

Από μια μεριά, δεν σταματάει να «ανανεώνεται»,κατά πως λένε, μέσα από την αναζήτηση καινούργιων θεμάτων, προσωπικών τεχνικών ανασυρμένες μακριά από το παρελθόν ή μακριά από το απώτερο διάστημα με αποτέλεσμα την απίστευτη διαφοροποίηση στη φόρμα των έργων του: χρώματα, μεγέθη, πυκνότητα ή λεπτότητα της γραμμής, παιχνίδι με τα υλικά και τις επιφάνειες…Ο Κυριαζής εξερευνά το σύμπαν μέσα από τις ανεξάντλητες παραλλαγές του.

Αλλά, από την άλλη, μοιάζει να είναι καταδικασμένος να προβάλλει ταυτόχρονα την βαθειά του ενότητα, αυτή που στηρίζεται στην ίδια του την προσωπικότητα: μπορούμε να αναγνωρίσουμε, ανεξάρτητα από εξωτερικές δεσμεύσεις της φόρμας, ότι πρόκειται για ένα έργο δικό του, για μια μορφή που ξεπηδά από τη σκιά, ή από το παρελθόν, ή από πολύ μακριά, ή από το τίποτε, και που για αυτή της τη γέννηση ενώνει το δυνατό περίγραμμα με την αρμονική επιφάνεια, τη σφριγηλή δομή με τις αβρές λεπτομέρειες, την δυναμικότητα με την ευαισθησία, την ατομικότητα με την καθολικότητα, την αίσθηση του τραγικού με τη χαμογελαστή τρυφερότητα.

Είναι σαν ο καλλιτέχνης να αναζητά ακατάπαυστα να ξεφύγει από τον ίδιο του τον εαυτό μέσα από τη πολύμορφη πολλαπλότητα του έργου του και να μην το κατορθώνει εξαιτίας του προφανούς, της σταθερότητας του στυλ του. Κάθε έργο ξεχωριστά, όπως και το σύνολο των εκθεμάτων– αλλά και κάθε δημιουργία του Κυριαζή – μας προτρέπει να μοχθήσουμε σαν κι εκείνον για να αποκαλυφθούν από το σκοτάδι στο φως η δομή, το φως, το χρώμα, και μας προσκαλεί να γίνουμε, μέρα μεσημέρι, «παιδιά της νύχτας», κατά πως θα ήθελε και ο Ηράκλειτος."

Olivier-Revault-d-Allonnes

 

Olivier Revault d’ Allonnes

Καθηγητής Φιλοσοφίας

Παν. Σορβόννης –Παρίσι Ι

 

 

 

ΝΙΚΟΛΑΟΣ  ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ

(Καθηγητής Κλασσικής - Αγγλικής Φιλολογίας)

      

ΙΘΩΜΑΙΑ 2009  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡ. ΚΥΡΙΑΖΗ  κατά τα ΕΓΚΑΙΝΙΑ του ΜΟΥΣΕΙΟΥ του, 2 – 8 - 09

 

Αξιότιμοι άρχοντες του τόπου και φίλοι,

 

Συνδέομαι με τον καλλιτέχνη μας με μακρά φιλία που εδράζεται σε αξίες ακατάλυτες, σε αξίες παντοτινές. Μέσα σ’ αυτές, κυρίαρχη είναι η εκτίμηση για τον πολιτισμό και σε όσα τον στοιχειοθετούν, τον εκφράζουν και τον αναδεικνύουν. Τον Χρήστο Κυριαζή – τη ζωή και το έργο του – γνωρίζετε και από το  βιογραφικό του σημείωμα που έχετε στα χέρια σας. Θα ήθελα όμως να προσθέσω ελάχιστα – τα αναγκαία – σ’ αυτή τη γνώση σας.

 

Ο Χρήστος Κυριαζής υπηρετεί την τέχνη του ποιητή, του ζωγράφου και του γλύπτη.

 

Η σε βάθος αναζήτηση του υλικού αλλά και της μορφής και μηνυμάτων, δείχνει τέτοια εμβρίθεια που προδίνει βαθειά γνώση όχι μόνο του αισθητικού περιβάλλοντος αλλά και των γεγονότων στη σημερινή εποχή, που μέσα από δόλιους μηχανισμούς φέρνουν τις απαξίες αντί για αξίες και τελικά οδηγούν στην αλλοτρίωση και αποπνευματοποίηση του ανθρώπου. Στο έργο του λοιπόν, με  μεγάλη ευαισθησία αναζητεί και βρίσκει τρόπους για να εκφράσει τη διαμαρτυρία του μέσου ανθρώπου για τα δεινά της εποχής του.

 

Έτσι, σε όλα τα πεδία της δημιουργικής του δράσης, δεν περιορίζεται στην κριτική θεώρηση και αποτίμηση του αντικειμένου του. Προχωρεί σε πρωτογενή ανάλυση πέρα από τα συνηθισμένα επίπεδα και πεδία. Τοποθετεί το έργο του μέσα στον καμβά του Ελληνικού πολιτισμού και το συγκρίνει με τον περίγυρό του, με τις αιώνιες αξίες του. Το αξιολογεί σε σχέση με την προϊστορία του τόπου μας, με την φιλοσοφία και τις βαθειές ρίζες του πολιτισμού μας του παντοτινού.

 

 Έτσι, μας  πηγαίνει πάρα πέρα από τα πατημένα μονοπάτια, δίνοντας πτυχές και μέτρα σύγκρισης με όλες τις εκφράσεις της τέχνης, μελετώντας και συνδέοντας την παράδοση σαν πηγή έμπνευσης του δημιουργού ποιητή όπως αυτή εκφράζεται στην αρχιτεκτονική, ποίηση, γλυπτική, ζωγραφική, δραματική, αλλά και το αθλητικό πνεύμα, υποδεικνύοντας την αξία της ισορροπίας νου και σώματος και  ξεδιπλώνει μπροστά μας αρχέγονες αξίες της ελληνικής φυλής και του αυγινού πολιτισμού της.

 

Η σύλληψη του κάθε θέματός του, πρωτογενής και μεγαλειώδης,  μετουσιώνεται σε ιδέα, που σαν υψιπέτης αετός, αναρπάζει τα έργα του, του ποιητή, του ζωγράφου και του γλύπτη, με την πέννα, τον χρωστήρα και τη σμίλη καμωμένα, τα μεταφέρει στον Ελικώνα και τα αποθέτει στα τεμένη των Μουσών, για ν’ απαντήσουν αυτές στους θεμελιακούς προβληματισμούς, όπως αν οι Θεοί είναι δημιούργημα των Ελλήνων ή οι Έλληνες είναι δημιούργημα των Θεών, για να καταλήξει – με την έμπνευση λες, των Μουσών -  ότι ό,ποιοι και νά’ ναι οι πρωτομάστορες, η γέννα είναι το τέλειο θαύμα, το θαύμα το ότι η Ελλάδα και οι Έλληνες είναι δώρα των Θεών.

 

Σε όλο το έργο του τονίζει την σπουδαιότητα των δίδυμων αξιών, δηλαδή του ΄Ηθους και του Πνεύματος. Αυτές είναι οι προαιώνιες αξίες που θεμελιώνουν τις ιδιότητες, αλλά και την καθ’ όλου προσωπικότητα του άνω θρώσκοντος ανθρώπου, που τον διέπει η ελευθεροφροσύνη,  η οντότητα και η επίγνωση της ταυτότητάς του ως  ανθρώπου.  Αυτές οι αξίες που αποτελούν τη βάση - το ουκ άνευ, όπου εδράζονται στέρεα οι πνευματικές και ηθικές αρετές του Ανθρώπου.

 

Στην καθ’ αυτήν ανάλυση του - ποιητικού κύρια - έργου του Χρήστου Κυριαζή, οδηγούμαστε να ξεδιακρίνουμε τις ποικίλες αρετές εκείνου, αλλά και του ίδιου του ποιητή. Ο τελευταίος, με το έργο του, μας ξεναγεί μέσα από τον λαβύρινθο της σύλληψης των ιδεών, σε αξιολόγηση και εκτίμηση του ό, ποιου αξιόλογου έργου, καθοδηγώντας μας  να εντοπίζουμε τους κώδικες των αξιών του.

 

Σαν τεχνίτης της σμίλης, του χρωστήρα και του  ποιητικού λόγου, σ’ αυτόν χρησιμοποιεί αδρούς αλλά συγχρόνως γλυκόηχους όρους και εκφράσεις από τις τρεις αυτές τέχνες που έχει την τιμή – επάξια - να θεραπεύει, όπως:  χτίζουν κάστρα παλεύοντας με τις πέτρες και τα καλέμια, σμιλεύει, ζυγισμένες και αλφαδιασμένες, ποιητικό μυστήριο, εναρμόνιας δόνησης, άνθος ήχων και άλλα. 

                  

Ο Χρήστος Κυριαζής είναι και αθλητής δρόμου με εξαίρετες επιδόσεις, καθώς επίσης και άριστος παίκτης του θεάτρου σκιών. Αυτές τις τέχνες που υπηρέτησε με συνέπεια, μετέφερε και στην αλλοδαπή, συγκεκριμένα στο Παρίσι, στη Σχολή Καλών Τεχνών του οποίου σπούδασε Ζωγραφική, Χαρακτική, Γλυπτική, Αισθητική και Φιλοσοφία.  Εκεί του εδόθη η ευκαιρία να μεταλαμπαδεύσει σε κάθε ευκαιρία, στο μέτρο του δυνατού, τα στοιχεία του καλλιτεχνικού πολιτισμού μας αλλά και ιστορικά, ανθρωπιστικά, πολιτιστικά, εθνικά και γενικά ό,τι κάνει τον δημιουργό και τους αποδέκτες του κάθε έργου, Άνθρωπο. Κέρδισε εκεί διακρίσεις που τιμούν στο πρόσωπό του σαν άξιο τέκνο της Ιθώμης, της Πελοποννήσου, της Ελλάδος. Μεταξύ των καθηγητών - που όλοι τον εκτίμησαν σαν ταλαντούχο καλλιτέχνη και σαν άνθρωπο με αρετές – υπήρξε και ο Ολιβιέ Ρεβώ Ντ, Αλλών, καθηγητής της φιλοσοφίας, ο οποίος επρόκειτο να έλθει εδώ, στην Αρχαία Μεσσήνη και - σ΄αυτήν εδώ την τελετή - να τιμήσει τον αγαπημένο του μαθητή, εγγονός από πατέρα, του φιλέλληνα συγγραφέα Ερνέστου Ρενάν, από δε τη μητέρα του, του Γιάννη Ψυχάρη. Ο ίδιος υπήρξε ελληνομαθής και ένθερμος φιλέλληνας. Άφησε όμως αυτόν τον κόσμο αδόκητα, στις 9 Μαρτίου εφέτος. Επρόκειτο λοιπόν να παραστεί και να μιλήσει για το έργο του Χρήστου Κυριαζή. Ας δώσω τον λόγο σ’αυτόν, που έχοντας δει πλείστα έργα του Χρήστου Κυριαζή είχε γράψει σε κάποια κριτική του – μεταξύ άλλων – τα εξής: «Κείνο που δίνει δύναμη και πρωτοτυπία στην τέχνη του Χρήστου Κυριαζή είναι που διαρκώς διαπνέεται από μιαν αντίθεση. Από μια μεριά, δεν σταματάει να «ανανεώνεται», κατά πως λένε, μέσα από την αναζήτηση νέων θεμάτων, προσωπικών τεχνικών, ανασυρμένων μακριά από το παρελθόν ή μακριά από το απώτερο διάστημα, με αποτέλεσμα την απίστευτη διαφοροποίηση στη φόρμα των έργων του: χρώματα, μεγέθη, πυκνότητα ή λεπτότητα της γραμμής, παιχνίδι με τα υλικά και τις επιφάνειες… Ο Κυριαζής εξερευνά το σύμπαν μέσα από τις ανεξάντλητες παραλλαγές του. Αλλά από την άλλη, μοιάζει να είναι καταδικασμένος να προβάλλει ταυτόχρονα την βαθειά του ενότητα, αυτήν που στηρίζεται στην ίδια του την προσωπικότητα: μπορούμε να αναγνωρίσουμε ανεξάρτητα από εξωτερικές δεσμεύσεις της φόρμας, ότι πρόκειται για ένα έργο δικό του, για μια μορφή που ξεπηδά από τη σκιά, ή από το παρελθόν, ή από πολύ μακριά, ή από το τίποτε, και που γι’ αυτή της τη γέννηση, ενώνει το δυνατό περίγραμμα με την αρμονική επιφάνεια, τη σφριγηλή δομή με τις αβρές λεπτομέρειες, την δυναμικότητα με την ευαισθησία, την ατομικότητα με την καθολικότητα, την αίσθηση του τραγικού με τη χαμογελαστή τρυφερότητα. Είναι σαν ο καλλιτέχνης να αναζητεί ακατάπαυστα να ξεφύγει απ’ τον ίδιο του τον εαυτό, μέσα από την πολύμορφη πολλαπλότητα του έργου του, και να μην το κατορθώνει εξ αιτίας του προφανούς, της σταθερότητας του στυλ του.  Κάθε έργο ξεχωριστά, όπως και το σύνολο των εκθεμάτων – αλλά και κάθε δημιουργία του Κυριαζή, μας προτρέπει να μοχθήσουμε σαν κι εκείνον για να αποκαλυφθούν από το σκοτάδι στο φως, η δομή, το φως, το χρώμα, και, μας προσκαλεί να γίνουμε μέρα – μεσημέρι, «Παιδιά της Νύχτας,» κατά πώς θα ήθελε κι ο Ηράκλειτος.»

 

Αυτά λέει ο Ολιβιέ Ρεβώ Ντ’ Αλλών για τον Χρήστο Κυριαζή. Ας μου επιτραπεί – αφού ανεδίφησα σε τούτο – να αποπειραθώ απάντηση και ευχή στο θέμα της «αποκάλυψης από το σκοτάδι στο φως» θέμα που κι εγώ θεωρώ ζωτικό, αφού κατά τους προσγειωμένους διανοουμένους, μεταξύ αυτών και τον αείμνηστον Αντώνη Σαμαράκη, ο ρόλος του σημερινού λογοτέχνη αλλά και κάθε καλλιτέχνη - συγχρόνως και το καθήκον του - είναι να δώσει τέτοια μηνύματα ώστε να συμβάλει για να επέλθει κάποτε, όχι μόνον η ειρήνη, αλλά  αγάπη και συναδέλφωση μεταξύ των ανθρώπων και των λαών.

 

Επιτελώντας αυτή την αίσθηση καθήκοντος που διέπει την προσπάθεια του γνήσιου δημιουργού, ο Χρ. Κυριαζής καταφαίνεται σαν ένας συμπαντικός λογοτέχνης που σκύβει στα πεπρωμένα της Ελλάδος και του κόσμου όλου ανάλογα: με ευαισθησία, με υπερηφάνεια, άλλοτε με πόνο, αλλά πάντοτε με αισιοδοξία για εκείνα που προσδοκούν οι λαοί του κόσμου όλου, τα αίσια, πανανθρώπινα πεπρωμένα. Αυτό το πνεύμα που εκφράζεται από την Ελληνική κοσμοθεωρία και που διαπερνάει το έργο του, σύμφωνο με το πνεύμα της ρήσης του Πρωταγόρα, «Πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος»

 

Σαν ένας φίλος του ιστορικού αυτού τόπου, που έχει ιστορία 4 χιλιάδων ετών, εύχομαι «καλοστέριωτο» το Μουσείο με τα έργα – δωρεά - του Χρήστου Κυριαζή, για αιώνια τέρψη και φρονηματισμό των  κατοίκων και των επισκεπτών του όμορφου τόπου σας. Είθε αυτά και όμοια έργα να διακινούνται, να βρίσκουν απήχηση στους λαούς στους οποίους και ανήκουν, και έτσι να βρούν δικαίωση οι προσπάθειες των δημιουργών που απηχούν τις ελπίδες όλων, να ξαναγίνει ο Ελληνικός Λόγος, του Κόσμου Παίδευσις, ώστε κάποτε να γίνει τούτος ο κόσμος ειρηνικός, γεμάτος αγάπη και ανθρωπιά, για να μπορεί να ζει μέσα σ’αυτόν ο Άνθρωπος. 

 

ΚΑΛΗ ΥΓΕΙΑ Σ’ ΟΛΟΥΣ, ΠΑΡΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΜΗ, ΦΙΛΟΥΣ!

 

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ
(Ομιλία στα εγκαίνια του μουσείου Χρήστου Α. Κυριαζή στην Αρχαία μεσσήνη)

 

πέτρες

(...) Αυτές οι πέτρες τ 'αγκωνάρια ,δεν λυγίσανε μες τους αιώνες
 Ως λένε και τότε ήτανε τάφοι σε ηγεμόνες.
Ακλόνητες, αγέρωχες, εκεί στο ύψωμα
Δεν κατρακυλήσανε
Κατακτητές κι άλλοι Δωριείς
Δεν τις σαλέψανε, δεν τις συλήσανε,
Δεν τις λεηλατήσανε.
Στο βοριά, στο χιονιά
Στις καταιγίδες, δεν γονατίσανε.
Εκεί, μόνες, αντέχουν
Στο χρόνο καταξιωμένες.
Στο χρόνο και στο χώρο δικαιωμένες.
Μόνο τα' αγριόχορτα, τα ξεραμένα
Τα καρμπούσια, τ' ασφόνδυλα
Και τα σφερδούκλια, πάνε, μαραίνονται
Στο χρόνο, όπως και μείς ερχόμαστε και πάμε.
Μα όταν πέφτει η νύχτα, και τ' άστρα σαν φωτίζουν
Προβάλλουν όγκοι, μορφές ανθρώπινες, ηθοποιοί και θεατές συνάμα.
Οι κουρτίνες πέφτουν, ανοίγει η αυλαία,
Η παράσταση αρχίζει.
Κι αντίκρυ σας, τ' αναστυλωμένο
Εκκλησιαστήριο ή μήπως βουλευτήριο
Από τη λήθη και τις προσχώσεις
Προσμένει ακίνητο, φιλόξενο,
Απαγγελείς κι ακροατές νάρθουν
Διαλεκτικά ν' ακούσουν και να πούνε,
Ζωή να φέρουν, ζωή να δώσουν
-αν δώσουν- και να πάρουν.
Κι αν μ' αυτές τις σκέψεις ορμώμενος
Κανείς δεν έρθει
Εν αρχή ήν ο λόγος, εν αρχή ήν το φως,
Σεις, πέτρινες κερκίδες, σκηνή
Και παρασκήνια, κανένα δεν γελάσατε.
Εκεί πιστές προσμένετε, γιατί
Είστε λόγος, είστε φως.
Σ' αυτές τις πέτρες
Αφιερώνω τα έργα μου
Και στον αγαπημένο μου καθηγητή
Olivier Renault d' Allones
Που χάθηκε ξαφνικά πριν τρεις μήνες
Και προς τιμή, στη μνήμη του
Σκάλισα τη προτομή του
Που βρίσκεται στο χώρο του Μουσείου.
Θυμάμαι συχνά έλεγε:
« Συχνά πιπιλάμε αυτή τη καραμέλα.
' Έξω από το σύστημα'
Αλλά έξω από το σύστημα δεν συμβαίνει τίποτα.
Κι αν μετά θάνατο κάτι συμβεί,
Εμείς δεν θάμαστε εδώ για να το δούμε»
Εσύ όμως θά 'σαι εδώ Olivier!

Διαβάστηκε 2930 φορές

Σχετικά Άρθρα

Πολυμέσα

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: Έκθεση στη γκαλερί Desmos "Spiral" »